Copyright 2011. Nehir Sucu. All rights reserved
Prof. Dr. Nehir Sucu
TOPLAR DAMAR HASTALIKLARI


VARİSLER
Varis kompleks bir patoloji olup, bacakta  küçük veya büyük toplar damar sisteminde kan akımında türbülans, göllenme, geri kaçış ve bunların yarattığı toplar damar basıncıyla  karakterize; genişlemiş kıvrımlı hal almış belirgin hale gelmiş toplar damarlar  için kullanılan bir terimdir. Kadınların yarısı, erkeklerin 1/3'ü varisten etkilenmiştir. Risk faktörleri değerlendirildiğinde ilerlemiş yaş, cinsiyet, fazla kilo , beslenme alışkanlığı, ayakta durmayı gerektiren meslekler, konnektif doku anomalileri ve genetik yatkınlık göz önünde bulundurulmalıdır. Ailede anne ve babada varis var iken varis  çocukta %90 oranında gelişirken, anne veya babadan birinde varis olmasında erkek çocukta varis %25 kız çocukta ise %62 oranında görülmektedir. Yapılan çalışmalar genetik yatkınlığı olan insanların değişik faktörlerle etkileşimi sonucu toplar damar  duvarında fibrozis gelişmesi, beraberinde kapak yetmezliği olmasının toplar damarda basınç artışına  yol açtığını göstermiştir. Alt ekstremitenin yüzeyel toplar damarlarının  çevresinde destekleyici yapı yoktur. Toplar damar dönüşü zayıflamışsa veya genetik olarak damar duvarı zayıfsa damarda  göllenme olacak, sonuçta toplar damar  düzensiz ve kıvrımlı bir hal alacaktır. Göllenme olması endotelde iskemiye neden olacak, endotelden inflamatuar mediatörler ve büyüme faktörleri salgılanacak, toplanmış ve aktive olmuş lokositler ven duvarını işgal ederek ekstrasellüler matrikste değişime yol açacaktır. Bu değişiklik %78 vakada saptanmıştır. Normal toplar damarda  endotel media tabakasını tamamen kaplamıştır. Media tabakası ağırlıklı olarak elastik liflerden, sirküler ve longitudunal düz kas liflerinden oluşmaktadır. Varislerde  ise bölgesel olarak intima bütünlüğü bozulmuştur. İntimada yıkım, incelme, endotel hücrelerde kayıp vardır. Endotel hücrelerinin olmadığı yerlere eritrositler yapışmıştır. Konnektif doku artışına bağlı intima hipertrofik, uzamış ve lümene doğru çıkıntı yapmış durumdadır. Media ve adventisya tabakasında düz kas hücreleri hasarlanmış veya morfolojisi değişmiştir, konnektif doku artmış, düz kas hücreleri çevresindeki elastin ve kollajenin organizasyonu bozulmuştur.

Farklı risk faktörleriyle tetiklenen ve/veya ilerleyen bu patolojik tablo her koşulda ven duvarında ve kapaklarda hasara yol açacak, geriye kaçış olacak varisler meydana çıkacaktır. Bacakta yüzeyel büyük toplar damar  yetmezliği  %70 hastada, küçük toplar damar  yetmezliği ise %15 hastada görülmektedir. Varisler bazı hastalarda sadece kozmetik bir problem yaratmaktadır. Çoğunlukla ağrı, huzursuzluk,  ödeme neden olurken, damar iltihabı , kanama ve toplar damar tıkanıklığı  nedeni de olabilir. Kronikleşmiş tedavisi yeterince yapılmamış vakalarda, ekzema, lipodermatosklerozis, ülser gelişebilir. Bunların görülme sıklığı kesin olmayıp %5 civarında saptanmıştır. Geçmişte büyük toplar damarın  yüzeyel iltihabının  iyi seyirli olduğu düşünülürdü. Ancak bunların %12-15 inde toplar damar tıkanıklığı  gelişmektedir. Bu ya yüzeyel büyük toplar damardaki pıhtı yayılımıdır veya eş zamanlı derin toplar damar sisteminde pıhtı oluşumudur.
Varis öncelikle kendini küçük kılcal damarlarla veya yeşil toplardamarla kendini göstereceği için alacağınız önlemlerle hastalığın ilerlemesini durdurabilirsiniz.



Neler yapabilirsiniz?
1-    Uzun süre ayakta kalmayınız, kalmak zorunda iseniz ayak ucunda yükselerek baldır kaslarını harekete geçirir, göllenmiş toplar damar kanının yukarı doğru hareketini sağlarsınız.
2-    Sıcaktan uzak kalınız. Banyo alışkanlığını değiştirebilir,ılık duş alabilirsiniz. Denize ve havuza güneşin etkisiz olduğu saatlerde girebilirsiniz.
3-    Daima ortopedik ayakkabılar giyiniz.
4-    Bacaklarda basıncı artırıcı voleybol, basketbol gibi sporların yerine yürüyüş ve yüzmeyi tercih ediniz.
5-    Kullanacağınız hormonal preperatların ( özellikle  kadınlarda adet düzenleyiciler) varislerinizi artıracağınızı unutmayınız.
6-    Hamilelik döneminde koruyucu varis çoraplarının çok faydalı olacağını unutmayınız.
Alacağınız bu önlemler, doktorunuzun verdiği ilaçlar ve varis çorapları yaşamınızı çok rahatlatacaktır.
Unutmamanız gereken nokta: Variste lazer, radyofrekans, cerrahi kesin çözüm değildir. Bu tedavilerin uygulandığı varis türleri farklılık gösterir.Her tedavinin yan etkileri vardır. Doktor uygulayacağı tedavi için hasta seçiminde çok dikkatli olmalıdır. Bu tedavilerle ilgili yan etkiler aşağıda verilmiştir.

SKLEROTERAPİ (damar içine ilaç enjeksiyonu) VE BASINÇLI ÇORAP:
1-Hiperpigmentasyon  %10        Nüks 3 yılda %64  5 yılda %90 6 yılda %15 
2-Tromboflebit  %5 in altında 
3-Cilt yarası %0.2-0.9
4-Toplardamar tıkanıklığı    %0.02

ULTRASON EŞLİĞİNDE BÜYÜK TOPLAR DAMARA SKLEROTERAPİ:
1-    Geçici görme kaybı nadir   
2-    Nüks 1 yılda %24, 2 yılda %75 ,10 yılda %18  
3-    Cilt yarası nadir               
4-    Cilt duyarlılığında kayıp<%1
5-    Flebit nadir

RADYODALGALARI İLE ABLASYON:
1-    Yanık %2-7     9 ayda %10 dupleks scan ile klinik olarak 2 yılda %14
2-    Cilt hassasiyetinde kayıp %4-20
3-    Hematom <%7
4-    Saphen trasesinde hasar %50
5-    Toplar damar tıkanıklığı <%1
6-    Enfeksiyon <%2
7-    Flebit %3-20

ENDOVASKULER LASER TEDAVİSİ:
1-    Hematom ve hasar yaygın olarak   Dupleks scan ile 3 yılda nüks %7 nin altında
2-    Ciltte hassasiyet kaybı<%1
3-    Hiperpigmentasyon <%4
4-    Tromboflebit <%6
5-    Toplar damar tıkanıklığı rapor edilmemiş

CERRAHİ TEDAVİ (SAPHENOFEMORAL LİGASYON VE DİZÜSTÜ STRİPİNG):
1-    Hematom <%30   Dupleks skan ile 1 yılda nüks %15, 5 yılda %29
2-    Ciltte hassasiyet kaybı %4-25
3-    Yara enfeksiyonu %2-15   Klinik olarak  nüks 2 yılda %25,  5 yılda %21 saptanmıştır.
4-    Toplar damar tıkanıklığı <%2


Varis hastalıkları ve tedavi yöntemleri hakkında daha detaylı bilgi edinmek istiyorsanız lütfen tıklayınız.





TOPLAR DAMAR TIKANIKLIĞI:
Genelikle uzun süre yatağa bağımlı olan hastalarda (felçli, büyük ameliyat geçirmiş yoğun bakım hastalarında) toplar damarlarda kanın göllenmesi ve pıhtılaşma faktörlerin harekete geçmesiyle bacak toplar damarlarında pıhtı oluşabilir. Oluşan bu pıhtı akciğerlere giderek ani ölüme yol açabildiği gibi bacakta derin toplar damar yetmezliğine de yol açabilir.

Kalça kırığı, , rahim veya prostat kanseri gibi ameliyatlarda doktorlar tüm önlemleri almalarına karşın; ( Kan sulandırıcılar, elastik bandajlar) ameliyat sonrası doktorlarınızın önerisi doğrultusunda hareketler yapmanız çok önemlidir.
Felçli hastalarda yine doktorunuz ve fizyoterapistiniz önerisiyle yapılan hareketler, giyilecek varis çorapları toplar damar tıkanıklığını önlemek için gereklidir.
Toplar damar tıkanıklığında ilk belirti baldırda ve uylukta olan şişmedir. Hafif gerginlik ağrısı yapabilir. İlk 24 saat içinde doktora başvurursanız sekel kalmadan iyileşme şansınız vardır. Şayet zamanında tedavi olamazsanız zaman içinde toplar damar yetmezliğine bağlı bacağınızda yaralar açılabilir.

Bu tip yaralarda düzenli pansuman,önceleri elastik bandaj, sonrasında varis çorabı çok yararlı olmaktadır. Bunlarda yetersiz kalırsa cerrahi son seçenektir. Alınan sonuçlar yüz güldürücüdür.



Toplar damar hastalıkları ve tedavi yöntemleri hakkında daha detaylı bilgi edinmek istiyorsanız lütfen tıklayınız.



HER ZAMAN YANINIZDAYIM

Kalp Damar Cerrahisi Uzmanı
Copyright 2011. Nehir Sucu. All rights reserved
Prof. Dr. Nehir Sucu
Mersin Üni. TIP Fakültesi
Kalp Damar Cerrahisi
Anabilim Dalı Başkanı
 
Tel.: +90;(0);324 337 - 43 00 -1121
Fax: +90;(0);324  337 - 43 05

Email: info@nehirsucu.com